Het parkbezoek is de afgelopen jaren explosief gegroeid. En het gaat niet alleen om eendjes voeren, we doen in de parken uiteenlopende dingen. Een stedelijke trend, die goed is voor de gezondheid én de economie.
Op een bankje in het Oosterpark observeert stadsecoloog Remco Daalder zo nu en dan de bezoekers van het park. Keer op keer komt hij tot dezelfde conclusie; het Oosterpark is een succesformule. De continue stroom brengt mensen op allerlei manieren met elkaar in contact, precies zoals het moet. “Ontspannen, spelen, fietsen én nu zelfs weer bier drinken.”
Als stadsecoloog van de Dienst Ruimtelijke Ordening (DRO) werkte hij mee aan het Grote Groen Onderzoek, gisteren gepresenteerd. Het heeft in kaart gebracht welke groengebieden door Amsterdammers bezocht worden en waarom. De conclusies liegen er niet om: sinds het eerste onderzoek, uit 1996, is het parkbezoek bijna verdubbeld.
“Het stadspark heeft zich de afgelopen jaren meer en meer ontwikkeld tot een stedelijk plein,” zegt Daalder al wandelend door het Oosterpark. “Voorheen gingen mensen naar een park om te wandelen of te fietsen, stadskinderen kwamen er voor het eerst in aanraking met de natuur. Tegenwoordig zijn er functies bijgekomen en wordt er meer ondernomen, een stedelijk plein, een ontmoetingsplek.”
Daalder wijst naar de muziekkapel tegenover de kinderspeelplaats. “Elke ochtend komt daar een tai chigroep samen om de sport te beoefenen. Een zaaltje hebben ze niet nodig.” Meer voorbeelden over het stedelijke plein passeren de revue. “Sinds het vorige onderzoek worden ook veel meer festivals georganiseerd in de parken, hier bijvoorbeeld het Roots Festival.”
Die ontwikkeling hangt volgens hoofdonderzoeker en stadsgeograaf Jos Gadet nauw samen met de toegekomen welvaart en het hogere opleidingsniveau in Amsterdam. Midden jaren negentig leidde dat tot meer recreatie. “Dat wil niet zeggen dat alleen hoger opgeleiden de parken bezoeken, integendeel. Deze groep heeft een belangrijke voortrekkersrol gehad,” aldus Gadet. “De Staatsliedenbuurt was in de jaren tachtig een no-goarea. Toen jonge studenten de wijk introkken, profiteerde het Westerpark daar enorm van.”
Het Westerpark is evenals het Oosterpark een succesformule, die een breed publiek aantrekt. Het schurkt tegen het centrum aan en heeft een open karakter. Daalder verduidelijkt dat bij het skatepark, de plek waar hij de bezoekers het liefst observeert. “Jong en oud komt hier samen. Oudere mensen gaan vaak enigszins vertwijfeld zitten op de bankjes aan de zijkanten om te kijken naar de jeugd.” De stadsecoloog lacht. “Ik kan hier werkelijk uren zitten observeren. Honderdzeventig nationaliteiten komen hier samen.”
De investeringen die vanaf midden jaren negentig in het groen zijn gestoken, zijn ruimschoots de moeite waard geweest; in 2008 is bijna elke Amsterdammer wel een keer in het Vondelpark geweest. Andere parken zagen hun bezoekersaantallen soms verviervoudigen. “Bovendien is het goed voor de economie,” zegt Gadet. “Kleine bedrijfjes vestigen zich graag in de omgeving van een park.” Opnieuw is het Westerpark een voorbeeld. “De horeca wordt door veel bedrijven gebruikt om klanten te ontvangen. De renovatie van het park is een voorbeeld voor andere parken.”
Maar niet alleen kleine bedrijfjes vestigen zich in de stad. Gadet: “Parken zijn een voorwaarden om kenniswerkers te lokken. Grote bedrijven volgen deze groep, MTV en Vodafone zijn om die reden naar Amsterdam verhuisd.” De kritiek dat Amsterdam uit meer bestaat dan advocaten, wetenschappers en kunstenaars, gaat volgens Gadet maar gedeeltelijk op. “Die groep moet je niet onderschatten. Ruim vijftig procent van de Amsterdammers behoort nu al tot deze categorie.”
Ook dat is volgens Daalder één van de nieuwe functies van het park. “Kijk naar het Sarphatipark. Dat trekt slimme jongens met bril en toetsenbord die in de omliggende kroegjes gaan werken.” Daalder wijst op een specht – die prima gedijt in het park – en vertelt over het belang van dit onderzoek. “Het staat nu vast dat investeringen in groen goed zijn voor de economie. De populariteit van De Pijp bijvoorbeeld, het aantal mensen dat daar wil wonen en werken valt of staat met het Sarphatipark, twee miljoen bezoekers per jaar op vier hectare.”
“Ik heb ook voor het Amsterdamse Bos gewerkt, toen had ik iedere week wel studenten uit Amerika of Korea. De structuur van het groen is compleet uitgedacht, door de hele stad. Hoewel je het niet zou zeggen, is ook het Amsterdamse Bos een geniaal ontwerp. Ook daar zit het ontwerp slim in elkaar, kronkelende waterpartijen en paden waardoor het park groter lijkt en je sneller geneigd bent een ommetje te maken.”
Dat komt de gezondheid ook ten goede, concludeert sociologe Jolanda Maas in een onderzoek dat wat betreft de Amsterdamse onderzoekers op geen gunstiger moment had kunnen uitkomen. “Groen is meer dan een luxeproduct,” zegt Maas stellig. “Jaren geleden werd al gezegd dat groen belangrijk is, maar in de ontwikkeling van nieuwe buurten werden parkjes steevast geschrapt. Een parkeerplaats levert toch meer op, daar kunnen we nu wat tegenover plaatsen.”
Mensen die in het groen wonen, komen minder vaak bij de huisarts voor diabetes, longaandoeningen, astma en duizeligheid, zegt Maas. “Misschien een open deur, maar het was nog nooit vastgesteld.”
“Ook in steden treedt dat effect op. Een straat met geveltuintjes werkt al positief op de gesteldheid van mensen, het is voor een groot gedeelte psychisch. Het groen moet ook goed onderhouden zijn, gevarieerd.”
Maas roept beleidsmakers op, wijken groener te maken, zoals door het omzetten van kleine pleinen in miniparkjes. “Ik merk al dat be-
leidsmakers gevoeliger worden voor dit onderwerp. Vanaf het moment dat ik begon, in 2005, zie je het aantal vragen en onderzoeken over groen toenemen. Daarvoor was er betrekkelijk weinig aandacht.”
Stadsdeel Oost-Watergraafsmeer wil het Oosterpark al verdubbelen door de hekken op te schuiven, het belendende groen toe te voegen en de monumentale gebouwen langs de rand in het park te trekken. “Zij hebben het trucje door,” zegt Daalder voor een gebouw van de Universiteit van Amsterdam in het Oosterpark dat nauwelijks gebruikt wordt. “Het hekwerk moet weer langs de Mauritskade komen. “Een gebouw als dit moet je een culturele functie geven, bij het park betrekken zoals het Westerpark heeft gedaan.”
Of beleidsmakers het echt doorhebben, kan op korte termijn al blijken. Het Rembrandtpark moet het eerstvolgende populaire stadspark worden. De ultieme test, zegt Gadet. “Als we blijven investeren, kan Amsterdam zich meten met de meest hoogwaardige kennissteden van Europa. Dankzij het groen.”
29 mei, Het Parool